Romański Marek

Według niektórych urodzony 1900 w Paryżu jako syn Tadeusza Dąbrowskiego i wnuk Jarosława Dąbrowskiego, generała.

Wcześnie osierocony i przygarnięty przez wujostwo Rydlów. Studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim, kierunku nie skończył. W latach 20. związany z pismami socjalistycznymi - "Naprzód" (1922), "Robotnik" (1927) i "Głos młodzieży robotniczej" (1928-29). Do "Naprzodu" pisał nowele, wiersze i felietony, głównie pod własnym nazwiskiem. Od 1926 mieszkał w Warszawie. W 1930 był w Meksyku i na Kubie, korespondencje z tych krajów drukował w "Robotniku" i "Naprzodzie". Powieści kryminalne publikował już od początku lat 30. XX w., a więc w wieku dwudziestu kilku lat (podobnie jak Adam Nasielski). W latach 1935-36 korespondent wojenny Gońca Warszawskiego z Abisynii. Szczyt popularności Romańskiego przypadł na lata tuż przed wybuchem II wojny światowej, kiedy publikował po kilka powieści rocznie.

W czasie II wojny światowej przebywał w Warszawie i współpracował z departamentem prasy Delegatury Rządu RP na Kraj pod pseudonimami Barbarka i Rzeszowski. W 1944 tuż przed powstaniem warszawskim przedostał się na Węgry, gdzie został złapany przez hitlerowców i skazany na roboty przymusowe w Dolnej Bawarii. Po ucieczce do Włoch wstąpił do armii generała Władysława Andersa. Po demobilizacji początkowo przebywał w Londynie, a w 1950 wyjechał do Argentyny, gdzie mieszkał w Buenos Aires. Redagował m.in. "Głos Polski" (od 1957), opublikował również kilka powieści (być może napisanych jeszcze przed wojną).

W 1951 wszystkie jego utwory zostały wycofane z polskich bibliotek oraz objęte cenzurą. Książki Marka Romańskiego były tłumaczone na język angielski (Mussolini : twilight and fall) i niemiecki (Die letzte Maske).

Być może Marek Romański używał również pseudonimu ELMAR. Opowiadania pisane pod tym pseudonimem zawierają bohaterów o analogicznych nazwiskach jak książki Romańskiego.

Twórca fikcyjnych postaci: angielskiego detektywa Jerzego Mac Grady'ego oraz doktora Piotra Vulpiusa.

Powieści kryminalne

  • Kariera Edwarda Merkla (1925) gazetowiec
  • Miss o szkarłatnym spojrzeniu (1930, wznowiona 1948), powieść z detektywem Mac Grady'm
  • Mord na Placu Trzech Krzyży (1930, wznowiona 2019), wydana wcześniej w odcinkach jako Ostatnia maska. Wyd. w języku niemieckim w 1930 jako Die letzte Maske; wyd. w języku czeskim w 1930 jako 2500 doi. za carreda.
  • Szpieg z Falklandów (1930, wznowiona 2019)
  • Tajemnica kanału La Manche (1930, wznowiona 2013; powieść z detektywem Mac Grady'm), wyd. w języku węgierskim w 1930 jako A la Manche titka.
  • Chicago - miasto zbrodni (1931)
  • Szajka Biedronki i Akcje "A.T.N." (powieść dwuczęściowa, współautor  M. Borkowicz) (1932, wznowiona 2016)
  • Czarny trójkąt i Człowiek z Titanica (powieść dwuczęściowa, 1932, wznowiona 2015)
  • Pająk (1932, wznowiona 2012)
  • Gród Szatana (1932, wznowiona 2015)
  • Żółty Szatan i Ostatnia gra Yoshimury (powieść dwuczęściowa, 1933, wznowiona 2015)
  • Sprawa Rity Gorgon. Reportaż kryminalny (1933, wznowiona 2015)
  • Odwet (1933, wznowiona 2015)
  • Znak zapytania (1933, wznowiona 2013)
  • Omyłka doktora Vulpiusa (1934) gazetowiec
  • Sprawa numer 777 (1934)
  • W walce z Arseniuszem Lupinem (1934, wznowiona 2014, 2019)
  • Złote sidła i Defraudant (powieść dwuczęściowa, 1935, wznowiona 2019)
  • Małżeństwo Neili Forster (1934, wznowiona 1991), powieść z doktorem Vulpiusem
  • Mister X (1935) gazetowiec
  • Serca szpiegów i Salwa o świcie (powieść dwuczęściowa, 1935, wznowiona 2013), obie powyższe publikowane w gazetach także jako Podwójne życie Grety Nielsen oraz Pod obcą maską.
  • Życie i śmierć Axela Branda (1936, wznowiona 2014), także jako Tajemnica Axela Branda, powieść z doktorem Vulpiusem
  • Ostatni występ Turwida (1938), wyd. także jako Spóźnione świtanie (1937) gazetowiec
  • Prokurator Garda. Sprawa 777 (1939)
  • Śmierć w operze (1939), wyd. także jako Wieczór bez jutra (1937) gazetowiec (zmienione jedynie nazwisko gł. bohatera)
  • Koniec Sherlocka Holmesa (1946)

Opowiadania kryminalne

  • Krwawa zapałka (lata 30. XX w., wznowione 2017)
  • Zapomniane słowo (lata 30. XX w., wznowione 2017)

Pozostałe publikacje

  • Najazd cywilizacji (1936)
  • Dlaczego nie wracamy (1946)
  • Dokąd emigrować? (1946)
  • Nie! Nie! Nigdy! (1946)
  • W sprawie polskiej emigracji : memoriał (1946)
  • Stanisław Mikołajczyk. Słowo i czyn (1948)
  • Sto dni Mussoliniego (1952), wyd. 1956 w języku angielskim jako Mussolini : twilight and fall.
Script logo